جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

133

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

و عاصفه و باد شديدى حركت نكند و از طريق ثبات و وفا در نگذرد تا آنكه سلطان از او خاطر جمع و به او مطمئن باشد و به ثبات او و اطمينان سلطان ، راستى و يكرنگى فيما بين حاصل شود و معين وزارت كه شركت در سلطنت مىباشد متحقق گردد و امر سلطنت رواج و قرار گيرد . صفت چهارم : تحمّل و بردبارى است . بايد كه وزير غضب و سورت سلطان را كه با او يا به ديگرى باشد متحمّل بشود و به تلطف و آرام پيش او آيد و نايرهء غضب او را خاموش گرداند و از كلمات و آدابى كه خشم‌انگيز و حقه‌آميز باشد احتراز نمايد و چون حادثه‌اى از مقوله مخاصمه و محاربه از براى سلطان اتفاق افتد پس تا ممكن باشد كه به صبر ، سكون ، تدبير و تأخير دفع آن نمايد و سلطان را مضطرّ و لاعلاج به محاربه ، نزاع و قتال نگرداند آن را مرعى و مضمون « الصّلح خير » را هميشه در نظر داشته باشد و سلطان را در غير ضرورت در معرض خطر نيندازد و اگر كه به هيچ نحو معالجه نشود الّا به محاربه و سلطان نيز ميل به محاربه نمايد پس او را در اين صورت سست ننمايد و بد دلى به او راه ندهد كه بالاخره امر منجر به فساد عظيم و خيرگى خصم مىشود . هر كجا داغ بايدت فرمود * چون تو مرهم نهى ندارد سود خصوصا در صورتى كه محاربه با كفّار و با غير اهل مذهب باشد كه در اين صورت مدد و معاونت سلطان اوجب مىباشد و اگر كه سلطان خائف و هراسان باشد خوف او را به انواع لطائف ، مواعظ و قصص از دل او بيرون كند و او را به خداوند قادر متعال اميدوار گرداند و دل او را به فتح و نصرت حق قوى گرداند و آيهء فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ « 1 » و إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ « 2 » و امثال آنها را براى او بخواند و بالجمله بايد كه در جميع احوال آنچه صلاح سلطنت ، مملكت و رعيت باشد در پيش او نهد و مداهنه ننمايد و از آنچه مفاسد باشد او را منع و دلسرد كند و به خيرات او را دلالت نمايد تا به مضمون حديث « ان

--> ( 1 ) . مائده : 25 ( 2 ) . انفال : 46